Քրիստոնէութեան Արշալոյսը Հայաստանի Մէջ

Հեղինակ՝ Բաբգէն Կթղ. Կիւլէսէրեան (1868-1936)

Հայեր իրենց երկրին մէջ քրիստոնէութեան ծագման մասին պատմական սիրուն աւանդութիւններ ունին:
Առաջին.- Տե'ս Յովհաննէսի աւետարանին 12.20-23-ը: Այն հեթանոսները, որոնք Փիլիպպոս առաքեալի միջնորդութեամբ ուզեցին ներկայանալ Յիսուսի, ըստ հայկական աւանդութեան, հայեր էին, կամ՝ այդ հեթանոսներուն մէջ հայեր ալ կային:
Աբգար թագաւորի զրոյցին հետ ալ կապուած են Յովհաննէսի աւետարանին այդ համարները. եւ քանի Ոսրէյէնայի թագաւոր Աբգարները հարաւային Հայաստանի ալ թագաւոր կը համարուին, ուստի հաւանական է, որ հայեր ծանօթացած են Յիսուս Քրիստոսի հետ շատ կանուխէն, այսինքն՝ առաքեալներուն սփռուելէն առաջ: [...]

Տօներ (Ապրիլ եւ Մայիս)

Տօն Յիսուս Քրիստոսի յարութեան
(Կիրակի, 4 Ապրիլ 2021)

Մենք նաեւ «Զատիկ» կ'ըսենք: Ըստ Հրաչեայ Աճառեանի Արմատական Բառարանին, Զատիկ կը նշանակէ «զենում», «զոհ»: Տօնը ունի այլ անուն մըն ալ՝ «Պասէք», որ եբրայական է:
Քրիստոսի յարութիւնը իսկութիւնն է Եկեղեցւոյ հաւատքին: Պօղոս առաքեալ կ'ըսէ. «Եթէ Քրիստոս յարութիւն առած չէ, ինքնախաբէութիւն է ձեր հաւատքը. ինչ որ կը նշանակէ՝ թէ տակաւին ձեր մեղքերուն մէջ էք», Ա. Կորնթացիներ 15.17:
Զատիկին իրարու կը բարեւենք ըսելով. «Քրիստոս յարեաւ ի մեռելոց». եւ պատասխանելով կ'ըսենք՝ «Օրհնեալ է յարութիւնն Քրիստոսի»:

Յիշատակ Հայոց Ցեղասպանութեան Զոհերուն
(Շաբաթ, 24 Ապրիլ 2021)

Համաշխարհային Ա. Պատերազմի ժամանակ, Հայոց Ցեղասպանութիւնը Օսմանեան Թուրքիոյ կողմէ կազմակերպուած բնաջնջումն էր աւելի քան մէկ ու կէս միլիոն հայերու:
20-րդ դարու առաջին Ցեղասպանութիւնն էր անիկա: Դարը միշտ պիտի յիշուի իբրեւ ցեղասպանութիւններու դար:
Ժողովողի գիրքին մէջ գրուած է. «Աստուած պիտի դատէ արդարն ու ամբարիշտը, որովհետեւ ժամանակ կայ ամէն ինչի եւ ամէն արարքի համար», Ժղ 3.17:

Հոգեգալուստ/Պենտէկոստէ
(Կիրակի, 23 Մայիս 2021)

Հայ եկեղեցին այս տօնին համար կը գործածէ «Հոգեգալուստ» անունը, քան «Պենտէկոստէ»ն, որ «50-րդ» կը նշանակէ: բրայական աւանդութեան մէջ Պենտէկոստէն կը տօնուի Պասէքէն 50 օրեր ետք. ասկէ է ծագումը յունարէն անունին:
«Հոգեգալուստ» կը նշանակէ Ս. Հոգիին գալը: Դէպքը Ղուկաս աւետարանիչէ պատմուած է Առաքեալներուն Գործերը գիրքի 2-րդ գլուխին մէջ:
Յիսուս զայն խոստացաւ, ըսելով. «Ես ձեզի պիտի ղրկեմ Հօրս տուած խոստումը: Մնացէք Երուսաղէմի մէջ, մինչեւ երկինքէն զօրութիւն ստանաք», Ղկ 24.49:

Շարականներ

Ս. Զատկուայ Շարական

Այսօր անմահ եւ երկնաւոր փեսան յարութիւն առաւ մեռելներէն. քեզի խնդալից աւետիս, ով երկրաւոր հարս՝ եկեղեցի. ցնծութեամբ օրհնաբանէ Աստուածդ, ով Սիոն:
Այսօր լոյսէն ծնեալ անճառելի Լոյսը լուասւորեց զաւակներդ, ով Երուսաղէմ. Լուսաւորուէ', որովհետեւ քոը լոյսդ՝ Քրիստոս յարութիւն առաւ. ցնծութեամբ օրհնաբանէ Աստուածդ, ով Սիոն:
Այսօր անգիտութեան խաւարը փարատեցաւ Երրեակ Լոյսով, եւ մեռելներէն յարութիւն առած Քրիստոս՝ գիտութեան լոյսը բերաւ քեզի. ցնծութեամբ օրհնաբանէ Աստուածդ, ով Սիոն:

Հոգեգալստեան Շարական

Հօրմէ առաքեալ Աղաւնին երկինքէն մեծաձայն հնչմամբ իջնելով, եւ՝ նման կայծակի լոյսին, անկէզ պահելով աշակերտները՝ հրազինեց, մինչ անոնք ժողովուած էին դեռ սուրբ վերնատան մէջ:
Աննիւթական է Աղաւնին, անքննելի, որ Աստուծոյ խորագոյն ծրագիրները գիտէ, եւ Հօրմէ ստանալով խորհուրդը Քրիստոսի միւսանգամ գալստեան՝ մեզի կը պատմէ: (Առաքեալները Ս. Երրորդութեան համագոյութիւնը քարոզեցին):
Օրհնութիւն երկնքին, Հօրմէ բխող Ս. Հոգիին, անոր անմահարար բաժակէն ըմպելով՝ հոգեւորապէս արբեցան առաքեալները, եւ երկիրը երկինք հրաւիրեցին: